
Kaygı ve Panik Atak Semptomları

Kaygı nöbetleri ya da günlük kullanımda ki diliyle panik atak hakkında söz ederken; kişinin yaklaşan tehlikeyi, felaketi veya talihsizliği önceden sezdiği, endişe ve gerginliği bedensel belirtileriyle deneyimlediği bir tür olgudan söz ederiz. Vücut genellikle algılanan, çarptırılmış tehditle başa çıkmak için kendini harekete geçirir. Bu bağlamda Kaslar gerilir, nefes alma hızlanır ve kalp daha hızlı atar. (APA Psikoloji Sözlüğü)
Daha detaylı değinmek gerekirse; yoğun kaygı atakları esnasında deneyimlenebilen panik belirtileri arasında , birkaç dakikadan birkaç saate kadar süren ve “yoğun endişe, korku veya dehşet [belirtileriyle birlikte] nefes darlığı; çarpıntı; göğüs ağrısı veya rahatsızlığı; boğulma veya havasız kalma hissi; baş dönmesi, vertigo veya dengesizlik hissi; gerçek dışılık hissi (depersonalizasyon veya derealizasyon); parestezi; sıcak ve soğuk basmaları; terleme; bayılma; titreme veya sallanma” ile karakterize edilen geçici epizodlar olarak tanımlanır. ve atak sırasında ölme, delirme veya kontrolsüz bir şey yapma korkusu” görülebilir. (Clum, GA, Pickett, C. (1984). (s. 230).
Öte yandan kaygıyı yönetmekte güçlük çeken bireylerin, çevrelerindeki (sosyal ortamlar veya yabancı yerler gibi) veya kendi zihinlerindeki (alışılmadık fiziksel hisler gibi) algılanan tehditlerden aşırı derecede kaçınma eğilimi gösterebililir. (Dong J, Xiao T, ve ark. 2022.)
Panik semptomları olan hastalarla yapılan çalışmalar, bu bireylerin tamamen veya kısmen farkında olmadıkları yoğun öfke duygularına sahip oldukları ortaya çıkmıştır.
Kaygı düzeyi yüksek bireylerin, bu duyguları küçümseme eğiliminde oldukları, ancak yapılan incelemeler devam ettikçe, kabul edilmeyen öfkenin panik başlangıcında zihinsel yaşamın giderek daha önemli bir parçası olduğu görülmektedir. Bu kısmen veya tamamen bilinçsiz duyguları panik başlangıcıyla ilişkilendirir gözükmektedir.
Öte yandan, panik semptomlarının “birdenbire ortaya çıktığı” hissinin, anlamlı stres faktörlerinin ve paniğe yol açan içsel psikolojik tepkilere dair bilinçli farkındalığının olmamasıyla ilişkili olduğu bulgulanmıştır. Birçok çalışma, literatürde “yaşam olayları” olarak tanımlanan akut stres faktörlerinin panik başlangıcından hemen önce meydana geldiğini öne sürmektedir. Bu yönüyle bakıldığında, tetikleyici yaşam olaylarının, panik atak yaşanmasında önemli bir faktör olduğu ortaya koyulmaktadır. Ancak bu tanımayıcı olsa da altta yatan dinamikleri anlamak açısından yetersizdir.
Psikodinamik teoride , kaygı semptomlarının genellikle hastanın belirli duyguları veya istekleri acı verici, tehlikeli veya kabul edilemez olarak deneyimlediği ilişki deneyimlerinden kaynaklandığı varsayılır (örneğin, kayıp veya terk edilme duyguları, öfke ifade etme veya kendini savunma isteği). Hasta bu yoğun, olumsuz duyguları ve istekleri reddetmeyi öğrenir, deneyimlerinden kaçınır ve kaygı semptomları geliştirir (örneğin, kayıp veya öfke hisleriyle tetiklendiğinde panik atak geçirme) (akt. John R. Keefe ve ark. 2014)
Bu duygularla bağlantılı olarak; ayrılık korkusu ve öfkenin panik atak başlangıcı ve devamlılığında merkezi bir rol oynadığı tespit edilmiştir.
Erken yaşlardan itibaren, paniğe yatkın bireylerin, yetersizlik duygularıyla ve güvenlik sağlamak için bakıcılara bağımlı olma hissiyle mücadele ettikleri düşünülmüştür. Bu tür bir korkulu bağımlılık, doğuştan gelen aşırı yabancı korkusundan veya kayıp veya terk edilme tehditleri gibi gerçek travmatik gelişimsel deneyimlerden kaynaklanabilir. Her iki durumda da çocuk, ebeveynin yetersiz koruma sağladığını deneyimler ve algılanan reddetme veya terk etme davranışına öfkelenir. Bu öfke, bakıcılarla olan ilişkide daha fazla bozulmaya yol açacağı korkusu nedeniyle, kaygıyı tetikler ve korkulu bağımlılığı artırır. Bu kısır döngü, yetişkinlikte, genellikle anlamlı yaşam olayları tarafından tetiklenen, bağlanmalarda bozulma fantezileri veya deneyimleri meydana geldiğinde tekrarlanır.
Tepki oluşturma ve geri alma savunmaları, öfkeyi inkar etme ve telafi edici olumlu duygular yoluyla bağlanmaları daha da yakınlaştırma çabalarını temsil eder. Ancak, en azından kısmen bilinçaltında olan öfke duyguları nedeniyle, bu savunma mekanizmaları nihayetinde bağlanmaya yönelik yaşanan tehdidi kontrol altına almakta başarısız olur ve bu da panik atakların başlamasına yol açar. (Busch FN, Milrod BL, Singer MB.,1999.)
Bu bağlamda, savunma mekanizmalarının kullanımını belirlemek, bağımlılık ve öfke ile ilgili çatışmaları ele almaya ve anlamlandırmaya yardımcı olabilir. Panik vakalarında yaygın olarak görülen savunma mekanizmaları arasında, hastaların saldırgan isteklerini en aza indirgeyerek yakınlık kurma çabalarına yöneldikleri tepki oluşturma ve geri alma/yapma bozma yer alır. Örneğin, terapist, hastaların bazen öfkeli duygularını ifade ettikten sonra nasıl “geri aldıklarını” (geri alma kullanımı) gösterebilir (“Kocamdan nefret ediyorum ama onu gerçekten seviyorum”). Ek olarak, öfkeli ve bağımlı isteklerle ilgili çatışmalar genellikle savunma mekanizması olarak bedene odaklanır (örneğin, göğüs ağrısı, boğulma hissi). Tıbbi nedenler elendikten sonra, terapist bu somatik durumların anlamını açıklığa kavuşturmaya çalışır. Örneğin, bir danışanın başının patladığı hissi, annesinin tekrarlayan öfke nöbetleriyle bağlantılıydı.
Bir diğer önemli noktaysa, kişilerin zihinselleştirme kapasitelerini geliştirmelerine yardımcı olmaktır; yani kendi zihinlerinde ve başkalarının zihinlerinde olup bitenleri yansıtma yeteneklerini artırmaktır. Örneğin, bir hasta kocasından daha fazla ilgi istediğini dile getirirse kocasının çok kızacağına inanıyordu , ancak gerçekten sorduğunda kocası oldukça ilgili davrandı. Zihinselleştirme kapasitesi, paniğe yol açan psikolojik faktörlerin giderek daha iyi anlaşılmasıyla da artırılabilir. (Fredric N. Busch, MD, A Problem-Focused Psychodynamic Approach to Panic Disorder)
Klinik Psikolog Batuhan Bilen
- Yas ve Melankoli
- RUHUN KONUŞAMADIĞINI BEDEN KONUŞUR
- ÖFKE
- Kaygı ve Panik Atak Semptomları
- Tekrarlama Zorlantısı
![]()
Tekrarlama Zorlantısı
ÖFKE
Bunları da beğenebilirsiniz

Acıyı Taşıyan Beden’im
5 Mart 2021
Geçmişin Gölgesi
17 Mayıs 2023