Beden, travmayı taşır.
Makaleler

RUHUN KONUŞAMADIĞINI BEDEN KONUŞUR

Ruhun Taşımakta Zorlandığı Acıyı Beden Nasıl Üstlenir?

Beden, travmayı taşır.

Ruhsallığın acıyı taşıyamadığı yerde beden bu görevi üstlenebilir. Sembolize edilip, işlenemeyen malzemenin ruhsal alan içindeki temsil edilebilirliği zayıflar. Alegorik bir biçimde ifade edecek olursak; termodinamiğin 1. yasası olan enerjinin korunumu yasasına göre; enerji yoktan var edilemeyeceği gibi var olan enerji de yok edilemez, yalnızca bir biçimden başka bir biçime dönüşebilir. Buradan yola çıkarak benzer bir dinamiğin, ruhsallık içi varlığından da söz etmek mümkündür. Temsil edilemeyen malzeme, (bilinç dışı olarak) dönüştürülüp başka bir forma bürünebilir ve kendine farklı ifade kanalları bulmaya çalışabilir. Elbette bu durum bireyin farkındalığı dışında gerçekleşir. 

Bu bağlamda, beden ve onu kuşatan deri, kapsayıcı bir kılıf olarak ön plana çıkar. İçerisi ve dışarısı arasında bir sınır görevi üstlenir. Beden ve deri; ağrının, acının, ıstırabın dili olur. Söze dökülemeyen, bilince taşınamayan içerik beden aracılığıyla ifade yolları bulmaya çalışır. Bu doğrultuda; dermatolojik belirtiler (egzama, ürtiker, sedef), kronik ağrılar (baş, sırt, karın ve kas ağrıları), sindirim problemleri (mide ağrısı, gastrit, şişkinlik), kardiyovasküler sıkıntılar (göğüs ağrısı, çarpıntı hissi ve tansiyon dalgalanmaları), genel halsizlik (sürekli yorgunluk, bitkinlik ve uyku problemleri) ile nörolojik/duyu belirtileri (baş dönmesi, denge sorunları veya görme bozuklukları) gibi şikayetler sıklıkla duyulur. 

İkincil süreçler aracılığıla (yetişkin ve rasyonel zihnimiz) yeterince işlenemeyen, sembolleştirilemeyen malzeme, birincil süreçlere (ilkel ve söz öncesi dönem, haz ilkesine göre çalışan evre) gerileme (regresyon) yoluyla eyleme koyulabilir. Kabaca değinecek olursak; yetişkin zihin (ego) askıya alındığında ilkel zihin (id) ve erken dönem savunma mekanizmaları devreye girer. Gelişimsel olarak bu dönemde insan dürtü ve arzularını, doyum veya tatminsizliklerini beden aracılığıyla ifade eder. Gerilim bedensel olan üzerinden deneyimlenir ve boşaltılır. Örneğin; memeden akan süt yeterli değilse bebek ağlayarak, bağırarak bunu ifade eder. Freud’un da dediği gibi: “Ego her şeyden evvel bedensel bir egodur.”

İnsan yaşamında gerilemeler kaçınılmazdır. Yetişkinliğe gelindiğinde de 1. süreçlerin devreye girdiği ve sahnelendiği süreçler deneyimlenir. Örneğin; panik atak sırasında ki bedensel tepkileri, öfke nöbetleri sırasında bir yerleri yumruklayıp zarar vermeyi, travmatik bir haber sonrası sesin kısılmasını veya bacakların tutmayıp felç olmasını bunlar arasında sayabiliriz. 

İfade kaynakları yeteriz kaldığında ve taştığında, gerilim ilksel süreçler aracılığıyla deşarj edilir. Bedensel olana geri dönülür. 

Psikosomatik semptomlar göstermeye yatkın bireylerde öne çıkan belirgin dinamikler şu şekilde sıralanabilir:

  • Aleksitimi: Bu bireylerde aleksitimi, yani duyguları tanıma, ayırt etme ve sözel olarak ifade etmede yaşanan güçlükler sık görülür. Duygusal dilin yerini bedenin dili alır.
  • Hipokondriyak Kaygılar: Sağlıklı olma/olmama hali ile ilgili yoğun bir endişe mevcuttur. Bedensel duyumları ve olağan bulguları felaketleştirme eğilimi vardır. Tıbbi olarak aksi ispat edilmesine rağmen, hastalıkla ilgili süren dirençli ve ikna olmayan bir endişe hali hakimdir.
  • Depresyon ve Anksiyete: Depresyon ve anksiyetenin psikosomatik belirtilerle yakın bir ilişkisi vardır. Somatizasyon, depresyonu maskeleyen bir işleve bürünebilir; yaşanan kronik ağrılar ve semptomlar aracılığıyla depresif duygular bastırılmaya çalışılabilir.
  • Mükemmeliyetçilik: Mükemmeliyetçi yapıya sahip bireyler, kendilerine erişilmesi güç ve belki de imkansız standartlar belirleyerek hem kendilerini hem de dünyayı katı bir biçimde değerlendirme eğilimi sergilerler. Bu yapı; başarısızlık, değersizlik ve yetersizlik gibi duyguların daha yoğun yaşanmasına yol açabilir. Sonuçta ortaya çıkan kronik stres ve kaygı dalgalanmaları, somatik belirtilerin tetiklenmesinde güçlü bir yakıt görevi görür.
  • Kuşaklar arası aktarım: Bireyin kendisinden önceki nesillerin (anne, baba, büyükanne/büyükbaba) işlediği, maruz kaldığı veya derinden hissettiği ancak yüzleşip çözümleyemediği suçluluk, utanç gibi duygularını psikolojik ve bedensel düzeyde devralması durumudur. 

Vamık Volkan’ ın da “depo edilmiş imgeler” kavramında değindiği gibi ebeveyn, kendi geçmişindeki bir kaybı, işlediği veya maruz kaldığı bir suçu ya da uğradığı haksızlığı hazmedemediğinde, çocuğunu bağımsız bir birey olarak göremez. Çocuğa bilinçdışı bir görev yükler. Çocuk, ebeveynin içindeki o “hasarlı, suçlu veya kurban” parçanın yeni taşıyıcısı olur.

Ebeveyn, kendi içindeki acıyı veya suçluluk duygusunu çocuğa yansıtarak ondan bu yükü onun adına “taşımasını”, “çözmesini” veya “yasını tutmasını” bekler. Örneğin: Bir baba, gençliğinde birinin hakkını yemiş, büyük bir haksızlığa ortak olmuş ve bu suçluluk duygusunu ömür boyu saklamıştır. Bu suçluluk duygusunu ve “ben cezalandırılmalıyım” imgesini oğluna depolar. 

Oğul, babasının bu sırrından tamamen habersiz büyür ancak yetişkinliğinde kronik, sebebi bulunamayan mide ülserleri ve şiddetli sindirim problemleri yaşamaya başlar. Psikanalitik açıdan bakıldığında çocuk, babasının yediği o hak edilmemiş kazancı veya işlediği o “suçluluğu” bilinçdışı düzeyde sindirememektedir. Beden, babanın suçluluk duygusunu mide ağrılarıyla kusmaya veya eritmeye çalışmaktadır.

Elbette burada başlıklandırılan dinamikler süreci tümüyle kapsamaktan uzaktır; ancak ruh ile beden arasındaki bu gizemli köprünün nasıl çalıştığına dair aydınlatıcı bir pencere açmasını umuyorum.

Not: Bu platformda/web sitesinde yer alan tüm yazı, paylaşım ve bilgilendirmeler genel bilgilendirme amacı taşır. İçerikler tıbbi tanı koyma, ilaç tedavisi düzenleme veya bireysel psikolojik değerlendirme/terapi yerine geçmez. Kişisel ruh sağlığınızla ilgili kararlar almadan önce bir ruh sağlığı uzmanına veya hekime başvurmanız gerekir.

Loading

Bir cevap yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bilgi&Randevu