Makaleler

Onaylanma İhtiyacı

Natalie Wolchover

Bazılarımız için onaylanma ihtiyacı neden bu denli baskın olabilir? Bugün bunun olasılıkları üzerine biraz konuşacağım.

Onaylanma ihtiyacı güdümünde yapılan seçimler, kişinin kendini olduğu haliyle ortaya koymasının önünde en büyük engellerden biri haline gelebilir. Bir başkasını memnun etmek adına ve ötekinin “ideal” addettiği biçimde görülmeyi arzulamak buna göre davranışlarını organize etmek, zaman içerisinde “olmak istediği ve olduğu kişi” arasında ki yarığı açabilir.

Hepimiz doğumdan itibaren, sevilen/kıymet verilen bir öteki tarafından ve ondan geri yansıyanlar üzerinden (örneğin; annenin yüzünde ki gülümseme, coşku, sevgi ifadeleri gibi) bu dünyada ki yerimizi kavrar ve kendilik yapılanmamızı inşaa ederiz. Gelişimsel olarak her şey yolunda giderse de, anne ve çocuk arasında ki ikili birliktelik, sembiyoz bir noktada kırılır ve bu tüm güçlü ilişkiden iki ayrı varlık olunduğu gerçeği ile çıkılır. Fakat ayrılma ve bireyleşme sağlanamazsa, kişi kendi narsisistik yapılanmasını “normal/sağlıklı”  bir düzlem üzerinde inşa etmekten mahrum kalır. Burada ki takılma (fiksasyon); kendilik değeri, benlik algısı, kimlik bütünlüğü, duygusal dayanıklılık ve tutarlılık, kendi ve ötekiler arasında ki sınırlar, diğerlerinin çok boyutlu ve özgün nitelikleri ile değerlendirilebilmesi gibi bir çok alanda zorlanmalara sebep olabilir.

Onaylanma ihtiyacı altında hangi karşılanmamış ihtiyaçlar yatıyor olabilir?

Ebeveynleştirilmiş çocuklar, erken ve hazırlıksız bir biçimde bakım veren konumuna sürüklenebilir. Depresif ve bakım görmeye muhtaç bir ebeveyn, ihmalkar ve ilgisiz bir bakım veren, fiziksel olarak var olan ancak duygusal olarak erişilemeyen bir figür karşısında, çocuk, mahrum kaldığı (sevgi, kabul, onay, şefkat, ilgi gibi ihtiyaçları) kendi kaynakları üzerinden tedarik etmeye çalışabilir. Öte yandan, çocuğunu narsisistik bir uzantısıymış gibi gören ya da diğer bir ifadeyle, çocuğunu ayrı istek ve arzuları olan ve kendinden başka bir varlık olarak göremeyen/değerlendiremeyen ebeveyn, kendi doğruları ve amaçları dışına çıkıldığı noktada vermiş gözüktüğü tüm cömertliği bir an da geri çekebilir. 

Her iki modelde de ötekine, duygusal anlamda erişilemez ve birey psikolojik olarak hayatta kalmak için kendi libidinal kaynaklarına geri çekilmek zorunda kalır.

Tüm bu gerçeklik içerisinde, çocuk, doğal olarak karşılan/a/mayan narsisistik (sevgi,onay,kabul gibi)  ihtiyaçlar için bakım veren rolüne bürünebilir ve bu şekilde kendine verilmesini arzuladığını, eksikliğini çekmiş olanı kendine vermeye, kendini beslemeye çalışabilir. Ötekinin onay ve kabulünü ancak koşullu bir şekilde tedarik edebildiği için de ilişkilerini bu biçimde örgütlemeyi içselleştirir.

Tüm bu koşullu onaylanma ve değer görme zemini temelinde, reddedilme tehdidi yatıyor olabilir. Dolayısıyla, hayal kırıklığı ve engellenmeye karşı bir savunma geliştirilir. Bu tarz ilişkiler içerisinde yazısız bir sözleşmenin gerilimi hissedilir. Sessizce şöyle söylenmektedir:

“Benim ihtiyaçlarım, senin de ihtiyaçların olduğu müddetçe, ortaklığımız sürecektir.” “Bu şekilde arzu ettiğin sevgi, şefkat, onay ve değeri alabilirsin.” “Aksi halde, geri çekilecek ve seni mahrum, değersiz ve yetersiz hissettireceğim.”

Sürekli onaylanma ihtiyacı duyuyor olmanın temelinde zamanında karşılanmamış narsisistik ihtiyaçlar ve bunların koşullu bir biçimde sunulması gerçeği yatabilir. Tüm bunlar ile başa çıkabilecek yeterli ruhsal donanıma ve güce henüz sahip olamayan çocuk için nesnesizlikle baş etmek örseleyici olacağından, kendince, sayısız biçimde gerçekleşebilecek adaptasyon sağlama yollarından birine tutunur. Gerçekliğe bir şekilde tutunur. Hayal kırıklığı, engellenme ve reddedilme tehdidine karşı geliştirilen bu savunmalar yetişkin yaşamda bir çok alanda yaşanan zorluklara dönüşür.

Kişi ancak onay görebildiği ölçüde kendini değerli ve yeterli hisseder hale gelebilir. Kendilik değeri, öz saygısı ve tutarlı bir kimlik bütünlüğü olmadığı için sıklıkla sınanır. Bu amaçla, zorlantılı olarak ötekilerin onay ve kabulünü almak için ötekileri kışkırttığı, rol yaptığı benzer döngülerin içine sıkışır. Dışarıya karşı duyduğu tehdit algısı oldukça açık olduğundan, öz saygısını zedeleyebilecek ortamlardan ve ilişkilerden kaçınmaya gayret eder. Bu bir çok gelişim fırsatını tepmesine sebep olabilir. Benzer biçimde, derin kişilerarası ilişkiler kurmasına da engel olur. Çaba ve enerjisinin çoğu, kırılgan öz saygısını korumak üzerine tahsis edilir. Savunmacı bir tavır içindedir. İnşa ettiği kabuk kolay zedelenebilir, incinebilir yanını örtmek üzere tasarlanmıştır. Bu günlük hayatta kimi zaman oldukça dışa dönük, öz güvenli, iletişim becerileri yüksek görünen bir tavır içinde sergilenirken (ki buna büyüklenmeci narsisizm diyoruz) ; kimi zaman içe dönük, mütevazi, tevazu sahibi bir biçimde (örtük narsisizm) kendini gösterebilir. 

Temelde ortak olan nokta kırılgan öz saygıyı korumak adına girişilen çabadır. 


Bilgilendirme: Bu platformda/web sitesinde yer alan tüm yazı, paylaşım ve bilgilendirmeler genel bilgilendirme amacı taşır. İçerikler tıbbi tanı koyma, ilaç tedavisi düzenleme veya bireysel psikolojik değerlendirme/terapi yerine geçmez. Kişisel ruh sağlığınızla ilgili kararlar almadan önce bir ruh sağlığı uzmanına veya hekime başvurmanız gerekir.

Loading

Bir cevap yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bilgi&Randevu